Không chỉ có khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ với những thác nước cao trắng xoá hay các hang động đá vôi huyền ảo mà Cao Bằng còn gắn liền với nhiều di tích lịch sử và văn hoá của nước ta. Ghé thăm Cao Bằng không chỉ là dịp để du khách chiêm ngưỡng tận mắt vẻ đẹp thiên nhiên ban tặng mà còn được quay ngược quá khứ để nghe về các chiến tích của quá trình cách mạng hào hùng của dân tộc. Dưới đây là các di tích lịch sử ở Cao Bằng, là nơi mà rất nhiều du khách đều muốn được một lần ghé thăm.
Khu di tích lịch sử Pác Bó
Khi nhắc đến các di tích lịch sử ở Cao Bằng thì cái tên đầu tiên mà ai cũng biết đó là Khu di tích Pác Bó. Đây là khu di tích lịch sử cách mạng quốc gia – đặc biệt của Việt Nam, nằm cách thành phố Cao Bằng khoảng 55km về phía Bắc. Từ “Pác Bó: theo tiếng địa phương có nghĩa là ‘‘đầu nguồn’’. Như chúng ta đã biết thì địa danh Pác Bó gắn liền với một giai đoạn lịch sử đặc biệt quan trọng trong cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cách mạng Việt Nam trong những năm 1941 – 1945. Khu di tích Pác Bó sẽ gồm nhiều di tích lịch sử như: hang Cốc Bó, cột mốc 108, núi Các Mác, suối Lê Nin, lán Khuổi Nặm, Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và sân quảng trường, Cụm di tích Kim Đồng – người Đội trưởng đầu tiên của Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh,…
Bên cạnh là một quần thể di tích lịch sử lâu đời thì Pác Bó còn sở hữu một vẻ đẹp như chốn “bồng lai tiên cảnh”. Du khách sẽ được chiêm ngưỡng những thắng cảnh đẹp như là dòng nước xanh như ngọc của con suối Lê Nin với đàn cá tung tăng bơi lội, ngọn núi Các Mác hùng vĩ phía xa, cảm nhận không khí trong lành mát mẻ tại hang Cốc Bó,… Một chuyến ghé thăm khu di tích lịch sử Pác Bó ở Cao Bằng sẽ giúp bạn sẽ vừa ngắm nhìn cảnh sắc thơ mộng, vừa tận hưởng không gian trong lành nơi núi rừng Việt Bắc, lại như trở về cuộc sống “cháo bẹ rau măng” của Bác Hồ.
- Địa chỉ: bản Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam
Khu di tích quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo
Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo cách thành phố Cao Bằng khoảng 50km, được xem là trung tâm hệ thống các di tích lịch sử cách mạng gồm những địa danh, hiện vật gắn liền với giai đoạn đặc biệt quan trọng, có giá trị lịch sử đối với cách mạng Việt Nam. Nơi đây gắn liền sâu sắc với sự nghiệp hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cuộc đời hoạt động của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đặc biệt nhất chính là nơi diễn ra sự kiện chính trị thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay.
Khu di tích rừng Trần Hưng Đạo gồm có 5 điểm tham quan chủ yếu đó là: Cụm di tích rừng Trần Hưng Đạo (gồm nơi thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, Lán nghỉ và bếp ăn, mỏ nước sinh hoạt, Đỉnh Slam Cao), Hang Thẳm Khẩu – trạm liên lạc, đưa cơm phục vụ cho các đồng chí hoạt động cách mạng, Đồn Phai Khắt – nơi diễn ra trận đầu ra quân của đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (25/12/1944), Đồn Nà Ngần – nơi ghi dấu trận đánh thứ 2 giành thắng lợi của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (26/12/1944), di tích Vạ Phá. Đến với Khu di tích quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo, du khách không chỉ tìm hiểu truyền thống lịch sử vẻ vang của ông cha ta mà còn được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của khu rừng nguyên sinh. Với diện tích rộng trên 201,7 ha, rừng Trần Hưng Đạo vẫn bảo tồn được vẻ đẹp hoang sơ với bầu không khí trong lành, mát mẻ.
- Địa chỉ: dưới chân núi Slam Cao, thuộc xã Tam Kim và xã Hoa Thám, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam
Di tích chiến thắng chiến dịch biên giới 1950
Lại thêm một nơi không thể bỏ qua khi nói đến các di tích lịch sử ở Cao Bằng đó chính là khu di tích chiến thắng chiến dịch biên giới 1950. Nơi đây có giá trị đặc biệt quan trọng gắn liền với sự nghiệp hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và sự trưởng thành, phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đặc biệt nhất là gắn liền với chiến thắng Chiến dịch Biên giới năm 1950. Khu di tích này được đưa vào hoạt động vào ngày 19/05/2004, thể hiện đạo lý cao cả “Uống nước nhớ nguồn ” đối với vị cha già kính yêu của dân tộc cũng như ghi lại những dấu ấn oanh liệt, hào hùng của một chiến thắng mang ý nghĩa quan trọng đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.
Khu là di tích chiến thắng chiến dịch biên giới 1950 được bao phủ bởi thảm thực vật phong phú và đa dạng, xen lẫn là những dấu tích lịch sử của cuộc chiến năm xưa nằm trên cung đường trải nghiệm. Du khách có thể vừa cảm nhận bầu không khí thoáng đãng của thiên nhiên nơi đây, vừa ghé thăm các di tích nằm ở khu vực này như là: Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Khu thông tin liên lạc, khu hội họp bàn trận đánh, khu nghỉ ngơi,… Ngoài ra trên cung đường này thì du khách còn có dịp ghé thăm các bản làng dân tộc tại xã Đức Xuân và xã Lê Lợi để giao lưu và trải nghiệm văn hóa với bà con người Tày, Nùng. Bạn có thể nhìn thấy những ngôi nhà sàn, nhà trệt có nét giao thoa giữa hai nền văn hóa Pháp và văn hóa bản địa tạo nên một dạng kiến trúc nhà sàn riêng biệt.
- Địa chỉ: Nà Lạn, xã Đức Long, huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam
Di tích lịch sử cách mạng Miếu Khau Roỏc
Nhờ có vị trí nằm cách đường quốc lộ không xa, lại tương đối biệt lập, có khe dốc, đồi cao giúp cho việc phòng thủ, tiến thoái theo các hướng đều rất thuận lợi nên Khau Roỏc luôn là địa danh gắn liền với lịch sử đấu tranh cách mạng của nhân dân các dân tộc của tỉnh Cao Bằng. Trong thời kỳ Mặt trận Việt Minh (1942 – 1943) thì Khau Roỏc là một cơ sở hoạt động cách mạng đáng tin cậy của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt trong Tổng bộ Việt Minh Cao Bằng. Còn từ năm 1950 – 1955, xóm Khau Roỏc chính là địa điểm chứa kho lương thực của Cục Quân lương Tổng cục Cung cấp và cũng là nơi đóng quân lâu dài của các đơn vị lực lượng vũ trang. Sau này thì xóm tiếp tục là kho của Chi sở Lương thực trong thời gian dài, góp phần phục vụ công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đi đến thắng lợi cuối cùng.
- Địa chỉ: Xóm Khau Roỏc, phường Đề Thám, thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam
Di tích lịch sử văn hoá Chùa Phố Cũ
Các di tích lịch sử ở Cao Bằng không chỉ là liên quan chủ yếu đến quá trình hoạt động cách mạng của quân dân ta mà vẫn có những di tích về văn hoá, nghệ thuật. Nổi bật trong số đó là di tích lịch sử văn hoá Chùa Phố Cũ. Đây được xem là di tích kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu cho nền kiến trúc nghệ thuật thời Nguyễn, được xây dựng vào năm Vĩnh trị thứ 3 (năm 1679). Ngôi chùa là nơi thờ tự Quan Vân Trường. Đến thời nhà Nguyễn (1802 – 1945) thì công trình đã được sửa sang lại hoàn toàn. Ngoài các giá trị kiến trúc nghệ thuật thì chùa Phố Cũ còn là di tích lịch sử cách mạng, là nơi mà Mặt trận Việt Minh tỉnh Cao Bằng do đồng chí Văn Tư (tức Hoàng Đình Giong) lãnh đạo cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền từ tay quân Nhật. Cũng chính tại ngôi chùa này, vào ngày 22/8/1945, Mặt trận Việt Minh tỉnh và Thị xã đã tổ chức cuộc mít tinh để chính quyền cách mạng đầu tiên của tỉnh và thị xã Cao Bằng ra mắt trước đông đảo nhân dân.
- Địa chỉ: tổ 1, phố Cũ, phường Hợp Giang, thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam
Di tích lịch sử Pháo Đài quân sự tỉnh Cao Bằng
Đây là công trình do do thực dân Pháp xây dựng nằm trên quả đồi phía Nam ở thành phố Cao Bằng. Từ sau ngày giải phóng đến nay, pháo đài là cơ quan làm việc của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Cao Bằng. Pháo đài quân sự Cao Bằng được nhiều nhà quân sự phương Tây đánh giá là một trong những pháo đài đẹp và kiên cố nhất Đông Dương, do một kỹ sư người Đức thiết kế và xây dựng từ năm 1940 – 1943. Hệ thống công trình này gồm có đường hầm ngầm, các cụm lô cốt, đài quan sát…Khi rút chạy khỏi Cao Bằng, thực dân Pháp đã dùng thuốc nổ lớn để phá hủy một số nhà kho, vũ khí,… Vì thế nên hiện nay khi ghé thăm du khách sẽ nhìn thấy phần lớn công trình pháo đài đã hỏng do chiến tranh và thời gian, chỉ còn lại dấu tích về một số cụm lô cốt ở phía Tây và chiếc cổng ghi chiến tích của Pháp năm 1943. Đây cũng là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và quan sát Thị xã Cao Bằng sau ngày giáo phóng Cao Bằng vào tháng 10 năm 1950.
Di tích lịch sử văn hoá Đền Kỳ Sầm
Di tích lịch sử văn hoá Đền Kỳ Sầm cũng là một trong các di tích lịch sử ở Cao Bằng được nhiều du khách biết đến. Đền Kỳ Sầm được xây dựng từ thời nhà Lý, là nơi thờ Khâu Sầm Đại Vương Nùng Trí Cao – ông là người dân tộc Tày, là một nhân vật lịch sử có công trong sự nghiệp bảo vệ đất nước dưới thời vua Lý Thái Tông. Ông có tài thao lược, đánh tan giặc Tống xâm lược nước ta, sau đó được vua phong Thái Bảo và cho trấn giữ châu Quảng Nguyên. Sau khi ông mất thì Vua Lý đã phong là Khâu Sầm Đại Vương. Cứ vào mùng 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm, người dân Cao Bằng lại cùng nhau đi trẩy Hội đền Kỳ Sầm với nhiều trò chơi dân gian, thể thao hấp dẫn như: cờ tướng, bịt mắt đập bóng, tung còn, đá bóng,…
- Địa chỉ: Bản Ngần, xã Vĩnh Quang, thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam
Trên đây là các di tích lịch sử ở Cao Bằng vô cùng nổi tiếng, là nơi được nhiều người thường xuyên ghé tham quan. Với những lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và bề dày lịch sử văn hoá hiếm có, vùng non nước Cao Bằng là một điểm đến lý tưởng dành cho những du khách thích tìm hiểu về các thông tin lịch sử hào hùng của dân tộc ta tại một vùng đất còn hoang sơ, chất chứa nhiều bí ẩn thú vị ở ngay nơi địa đầu Tổ quốc.
